تبلیغات
زیست شناسی گرگان - نامه سرگشاده محمدرضا امیر (مدرس زیست شناسی) به کاظم قلم چی

امروز:

نامه سرگشاده محمدرضا امیر (مدرس زیست شناسی) به کاظم قلم چی

نامه سرگشاده محمدرضا امیر (مدرس زیست شناسی) به کاظم قلم چی

آقای قلم‌چی، سلام‌:
آن‌ چه‌ در پی می‌آید، مباحثی است‌ که‌ بارها، برای دانش‌آموزان‌ شرکت‌ کننده‌ در آزمون‌های شما و والدین‌ آن‌ها مطرح‌ کرده‌ام‌ و این‌ بار آن‌ها را خطاب به خودتان‌ می‌نویسم‌. خوش‌ بینانه‌اش‌ این‌ است‌ که‌ این‌ کار، موجب‌ اصلاح‌ برخی از مشکلات‌ موجود در آزمون‌های موسسه‌ی شما شود؛ چرا که‌ به‌ اعتقاد من‌، امروز این‌ آزمون‌ها، نتایجی برخلاف‌ اهداف‌ اسمی‌شان‌، برای‌ دانش‌آموزان‌ به‌ بار می‌آورند. در غیر این‌ صورت‌ نیز، نوشتن‌ این‌ متن‌ دست‌ کم‌ روشن‌ می‌سازد که‌ چرا معتقدم‌ این‌ چاهی که‌ کنده‌اید، برای‌ دانش‌آموزان‌ آب‌ ندارد! نوشتن‌ این‌ متن‌ یک‌ فایده‌ی دیگر هم‌ برای شخص‌ من‌ دارد که‌ در پایان‌ به‌ آن‌ اشاره‌ خواهم‌ کرد.


لازم‌ به‌ ذکر است‌ موارد مطرح‌ شده‌ در این‌ نوشته‌، نکات‌ مربوط‌ به‌ طراحی تستهای زیست‌شناسی در آزمون‌های شما را شامل‌ نمی‌شود و بحث‌ در مورد اشکالات‌ فرمی و محتوایی طراحی این‌ تست‌ها، که‌ به‌ گمان‌ من‌ در سال‌های اخیر، تاثیر نامطلوب‌ بزرگی بر آموزش‌ زیست‌شناسی کنکور داشته‌اند، نوشته‌ی مستقلی می‌طلبد که‌ امیدوارم‌ به‌ زودی آن‌ را هم‌ بنویسم‌.

اولین‌ چیزی که‌ لازم‌ می‌دانم‌ به‌ آن‌ اشاره‌ کنم‌، شیوه‌ی مورد استفاده‌ برای طراحی پرسش‌های آزمون‌ است‌. در این‌ شیوه‌، پرسش‌های هر درس‌ را چند طراح‌ تهیه‌ می‌کنند که‌ شما به‌ آن‌ «دپارتمان‌» می‌گویید. اگر درست‌ به‌ خاطر داشته‌ باشم‌، تغییر شیوه‌ی طراحی‌ پرسش‌ها، از شیوه‌ی «یک‌ طراح‌، یک‌ ویرایشگر» به‌ شیوه‌ی موجود، در سال‌ ۷۷ اتفاق‌ افتاد و از آن‌ جا که‌ من‌ در فاصله‌ی سال‌های‌ ۷۶ تا ۷۸، با موسسه‌ی شما همکاری داشتم‌، از نزدیک‌ در جریان‌ این‌ تغییر بوده‌ام‌.
جلساتی‌ که‌ در آن‌ سال‌، با همکاران‌ طراح‌ سوال‌ داشتید و نتیجه‌ی نهایی آن‌ها، به‌ خوبی در خاطر من‌ مانده‌ است‌. در این‌ جلسات‌ برای اولین‌ بار، و تا جایی‌ که‌ من‌ دیدم‌ آخرین‌ بار، شما مجبور به‌ پذیرفتن‌ نظر جمعی‌ همکاران‌ شدید، که‌ بر خلاف‌ پیشنهاد اولیه‌ی شما بود. نظر همکاران‌ طراح‌ سوال‌ این‌ بود که‌ نام‌ طراح‌ هر تست‌، در مقابل‌ آن‌ تست‌ ذکر شود، در حالی‌ که‌ پیشنهاد شما، درج‌ نام‌ گروهی‌ اعضاء هر دپارتمان‌ در دفترچه‌ی آزمون‌ یا پاسخنامه‌ بود. نتیجه‌ این‌ که‌ تا همین‌ چند سال‌ پیش‌، نام‌طراح‌ هر تست‌ در برابر آن‌ تست‌ نوشته‌ می‌شد و در چند سال‌ اخیر هم‌، همان‌ رویه‌ فقط‌ با تغییر محل‌ درج‌ نام‌ طراح‌، از دفترچه‌ی سوال‌ به‌ پاسخنامه‌، عملی می‌شود.
چرا برای طراحان‌ پرسش‌های آزمون‌ شما، این‌ قدر مهم‌ است‌ که‌ نامشان‌ در برابر هر سوالشان‌ نوشته‌ شود؟ به‌ نظر می‌رسد برای آن‌ها، اصلاً قابل‌ قبول‌ نیست‌ که‌ نامشان‌، در میان‌ چند دبیر همکار، که‌ با آن‌ها رقابت‌ کاری شدید دارند، گم‌ شود. آشکار است‌ که‌ مهمترین‌ انگیزه‌ی دبیران‌ طراح‌ سوال‌ از همکاری با شما، تبلیغات‌ و مطرح‌ شدن‌ نامشان‌ در سطح‌ کشور است‌ و به‌ همین‌ دلیل‌، هر یک‌ می‌خواهند از سایر اعضاء دپارتمان‌ درس‌ خود متمایز دیده‌ شوند. هر دانش‌آموز، برای ثبت‌ نام‌ در کلاس‌ یا همایش‌، یک‌ نام‌ را انتخاب‌ می‌کند، نه‌ یک‌ دپارتمان‌ را!
سهم‌ هر طراح‌ از پرسش‌های یک‌ آزمون‌، حدود چهار یا پنج‌ پرسش‌ است‌ و در واقع‌، هر کس‌ در این‌ شیوه‌، به‌ اندازه‌ی همین‌ چهار یا پنج‌ پرسش‌، فرصت‌ نمایش‌ برتری نسبت‌ به‌ سایر طراحان‌ پرسش‌های درسش‌ را دارد؛ آن‌ هم‌ از طریق‌ طرح‌ تستهایی بسیار پیچیده‌ و دشوار، که‌ اکثر دانش‌آموزان‌ در پاسخگویی به‌ آن‌ها ناتوان‌ باشند و از تستهای سایر همکاران‌ نیز دشوارتر باشد. بررسی بسیاری از تستهای آزمون‌های شما، دست‌ کم‌ در درس‌ تخصصی من‌، این‌ موضوع‌ را به‌ خوبی نشان‌ می‌دهد.
به‌ این‌ ترتیب‌، مجموعه‌ پرسش‌های یک‌ درس‌ در یک‌ آزمون‌، عمدتاً از پرسش‌هایی تشکیل‌ شده‌ که‌ در واقع‌ برای‌ قدرت‌نمایی به‌ دانش‌آموزان‌ و برتری‌طلبی نسبت‌ به‌ پرسش‌های سایر همکاران‌ طراحی شده‌اند و در نتیجه‌، دانش‌آموزان‌ در میانه‌ی رقابت‌ دبیران‌ یک‌ درس‌ له‌ می‌شوند. کم‌ نیستند دانش‌ آموزانی که‌ تنها بر اساس‌ نتایج‌ آزمون‌های شما، به‌ این‌ باور رسیده‌اند که‌ هرگز نخواهند توانست‌ امتیاز مناسبی، مثلاً از درس‌ زیست‌شناسی کسب‌ کنند.
ناگفته‌ پیداست‌ که‌ چنین‌ آزمونی، از ویژگی‌های یک‌ آزمون‌ نرمال‌ بی‌بهره‌ است‌؛ چرا که‌ بیشتر یا تمام‌ پرسش‌ها از سطح‌ دشواری بالایی انتخاب‌ شده‌اند. بهتر از من‌ می‌دانید که‌ یک‌ آزمون‌ نرمال‌، به‌ پرسش‌های ساده‌ و بدیهی‌ نیز نیاز دارد، امّا کمتر دیده‌ می‌شود دبیری، در این‌ میانه‌ی رقابت‌ کاری، چنین‌ پرسش‌هایی طرح‌ کند. این‌ موضوع‌، با در نظر گرفتن‌ این‌ که‌ رویه‌ی پیشین‌ شما یعنی برگزاری پیش‌ آزمون‌ و نرمال‌ سازی پرسش‌ها بر اساس‌ نتایج‌ آن‌، در سال‌های اخیر متوقف‌ شده‌ است‌، به‌ نرمال‌ نبودن‌ پرسش‌های آزمون‌ منجر شده‌ است‌.
به‌ این‌ ترتیب‌، گروه‌ بزرگی از شرکت‌ کنندگان‌ آزمون‌های شما، نمراتی کمتر از انتظار کسب‌ می‌کنند، در حالی که‌ پیش‌ از هر آزمون‌، برای‌ آمادگی شرکت‌ در آن‌، تلاش‌ زیادی داشته‌اند و با همان‌ آمادگی علمی، در آزمونی با سطح‌ دشواری و پرسشهای استاندارد، نتیجه‌ی قابل‌ قبولی‌ کسب‌ می‌کنند. نتیجه‌ واضح‌ است‌: ناامیدی دانش‌آموز، بدبین‌ شدنش‌ به‌ شیوه‌ی درس‌ خواندن‌ خودش‌ و تدریس‌ اساتیدش‌ و به‌ احتمال‌ زیاد، سرزنش‌ والدینی که‌ نمی‌دانند نتایج‌ این‌ آزمون‌، دست‌ کم‌ از نظر عددی، لزوماً نسبتی با نتایج‌ احتمالی آزمون‌ سراسری ندارد. در این‌ شرایط‌، بعید می‌دانم‌ کسی از سرازیر شدن‌ این‌ دانش‌آموزان‌ به‌ آموزشگاه‌های شما تعجب‌ کند؛ آن‌ چه‌ جای تعجب‌ دارد این‌ است‌ که‌ گویی‌ کنکور سراسری فراموش‌ شده‌ و دانش‌آموزان‌ در تمام‌ سال‌ دارند خودشان‌ را برای کسب‌ نتیجه‌ی خوب‌ در آزمون‌های شما آماده‌ می‌کنند!
وقتی دانش‌آموزان‌ یا در بسیاری از موارد، والدین‌ آن‌ها، از کم‌ بودن‌ درصدهای کسب‌ شده‌ در آزمون‌های موسسه‌ی شما اظهار نگرانی‌ می‌کنند و برای رفع‌ نگرانی آن‌ها، سخت‌ بودن‌ غیر عادی و نرمال‌ نبودن‌ پرسش‌های آزمون‌ را برایشان‌ توضیح‌ می‌دهم‌، می‌دانم‌ که‌ سوال‌ بعدی در مورد فاصله‌ی درصد دانش‌آموز مورد نظر با میانگین‌ یا درصد دانش‌آموز دیگری است‌ که‌ از همان‌ آزمون‌، نتیجه‌ی بهتری کسب‌ کرده‌ است‌. چگونه‌ عده‌ی نسبتاً زیادی از دانش‌آموزان‌، از آزمون‌های شما نتیجه‌ی بهتری می‌گیرند وموجب‌ بالا رفتن‌ میانگین‌ می‌شوند؟
تا به‌ حال‌ ندیده‌ام‌ یا نشنیده‌ام‌ از امنیت‌ پرسش‌های آزمون‌تان‌ صحبت‌ کنید. البته‌ وقتی‌ امنیت‌ آزمون‌های بسیار جدی‌تر، مانند آزمون‌ دستیاری پزشکی، زیر سوال‌ است‌، اساساً طرح‌ چنین‌ موضوعی درباره‌ی یک‌ آزمون‌ آزمایشی، بیشتر به‌ شوخی شبیه‌ است‌! از طرح‌ سوال‌ تا ویراستاری و مراحل‌ آماده‌ سازی دفترچه‌های آزمون‌، فرصت‌ زیادی وجود دارد که‌ هر کس‌، اگر بخواهد، به‌ این‌ پرسش‌ها دسترسی پیدا کند. آزمون‌های شما، در تعداد زیادی از نمایندگی‌های تهران‌ و شهرستان‌ها برگزار می‌شود و از زمانی که‌ دفترچه‌های آزمون‌ آماده‌ می‌شوند تا روز برگزاری آزمون‌، دست‌ کم‌ چهل‌ روز فاصله‌ وجود دارد. از سوی دیگر، نتیجه‌ی این‌ آزمون‌، برای‌ خیلی‌ها مهم‌ است‌: دانش‌آموزانی که‌ باید پاسخی برای والدین‌ خود داشته‌ باشند و از آن‌ مهم‌تر، دبیرانی که‌ عملکردشان‌ با نتیجه‌ی دانش‌آموزانشان‌ در این‌ آزمون‌ سنجیده‌ می‌شود. بعید است‌ ندانید، اما امروز معنای غالب‌ عبارت‌ «هماهنگ‌ با آزمون‌های کانون‌ فرهنگی آموزش‌»، در بسیاری از موارد این‌ است‌ که‌ دبیران‌ آموزشگاه‌های متعدد مدعی این‌هماهنگی، در هفته‌های منتهی به‌ هر آزمون‌، نکات‌ پرسش‌های آن‌ آزمون‌، نه‌ خود پرسش‌ها، را در کلاس‌هایشان‌ مورد بررسی قرار می‌دهند. به‌ نظر می‌رسد، اکنون‌ که‌ آزمون‌های شما، به‌ این‌ سطح‌ از گستردگی‌ و تاثیرگذاری رسیده‌اند و نتایج‌ آن‌ها، آشکارا بر امید و انگیزه‌ی تعداد زیادی داوطلب‌ کنکور، که‌ برای ساختن‌ آینده‌ی خود تلاش‌ می‌کنند، موثر است‌، باید فکری هم‌ به‌ حال‌ امنیت‌ آن‌ها کنید.
به‌ عنوان‌ نکته‌ی پایانی، پرسشی را که‌ یک‌ بار دیگر به‌ صورت‌ حضوری از شما پرسیده‌ام‌، تکرار می‌کنم‌: «فکر می‌کنید اگر شما نبودید چه‌ می‌شد؟» حتماً به‌ خاطر دارید که‌ آن‌ بار، با زیرکی خاص‌ خودتان‌، چیزهایی گفتید که‌ در واقع‌ پاسخ‌ این‌ پرسش‌ نبود و مدتی بعد، همین‌ گفتگو را ایده‌ی تبلیغی کردید که‌ عنوانش‌ این‌ بود: «اگر کانون‌ نبود چه‌ می‌شد؟»
پاسخ‌ من‌ به‌ این‌ پرسش‌ این‌ است‌: اگر شما و موسسه‌تان‌ در آموزش‌ کنکور ایران‌ وجود نداشتید، ظرفیت‌ دانشگاه‌های کشور به‌ همین‌ اندازه‌ بود و همین‌ تعداد شرکت‌ کننده‌، برای تصاحب‌ صندلی‌های همین‌ دانشگاه‌ها با هم‌ رقابت‌ می‌کردند و داوطلبانی دقیقاً به‌ همین‌ تعداد که‌ امروز رتبه‌های تک‌ رقمی و دو رقمی کسب‌ می‌کنند، چنین‌ رتبه‌هایی کسب‌ می‌کردند. طبیعی‌ است‌ که‌ تعداد دقیق‌ رتبه‌های مثلاً پنج‌ رقمی هم‌ همین‌ بود که‌ هست‌.
رویکرد اصلی تبلیغاتی شما، از زمانی که‌ من‌ به‌ خاطر دارم‌، برجسته‌سازی نتایج‌ داوطلبانی‌ بوده‌ است‌ که‌ در آزمون‌ سراسری، نتایج‌ درخشانی کسب‌ می‌کنند و در آزمونهای شما شرکت‌ کرده‌اند. خوب‌، اگر شما نبودید هم‌ که‌ تعدادی از داوطلبان‌ کنکور، این‌ رتبه‌های درخشان‌ را کسب‌ می‌کردند! آیا واقعاً آماری وجود دارد که‌ نشان‌ دهد نسبت‌ کسب‌ رتبه‌های درخشان‌ در میان‌ داوطلبان‌ شرکت‌ کننده‌ در آزمون‌های شما، تفاوت‌ معنی‌داری با انتخاب‌ تصادفی همان‌ تعداد داوطلب‌، از میان‌ تمامی شرکت‌کنندگان‌ آزمون‌ سراسری دارد؟ وقتی کسر قابل‌ توجهی از داوطلبان‌ کنکور را به‌ صورت‌ تصادفی انتخاب‌ کنیم‌، اگر این‌ افراد در هیچ‌ آزمونی هم‌ شرکت‌ نکنند، عده‌ای از آن‌ها رتبه‌های تک‌ رقمی‌ و دو رقمی‌ کسب‌ خواهند کرد. چرا یک‌ بار تعداد کل‌ شرکت‌ کنندگان‌ آزمون‌ها یا تعداد داوطلبانی‌ که‌ رتبه‌ی پنج‌ رقمی کسب‌ کرده‌اند را اعلام‌ نمی‌کنید؟ در شرایطی که‌ اکثریت‌ بزرگی از داوطلبان‌ جدی کنکور در آزمون‌های شما شرکت‌ می‌کنند، این‌ نتایج‌ هیچ‌ مطلبی را درباره‌ی کیفیت‌ خدمات‌ شما نشان‌ نمی‌دهد، مثل‌ اینکه‌ سازمان‌ سنجش‌ اعلام‌ کند تمامی رتبه‌های یک‌ تا ده‌ تمامی‌ گروه‌های آزمایشی در آزمون‌های این‌ سازمان‌ شرکت‌ کرده‌اند! می‌دانیم‌ که‌ تعداد زیادی از همین‌ شرکت‌ کنندگان‌ آزمون‌های شما نیز، خودشان‌ شما را انتخاب‌ نکرده‌اند و مثلاً مدرسه‌ یا آموزشگاه‌ محل‌ تحصیلشان‌، با موسسه‌ی شما قرارداد داشته‌ است‌. شما با مدیر مدرسه‌ای قرارداد می‌بندید، بعد نتایج‌ تلاش‌های یکی از دانش‌آموزان‌ آن‌ مدرسه‌ و اساتیدش‌ را، که‌ شاید شخصاً تمایلی هم‌ به‌ شرکت‌ در آزمون‌های شما نداشته‌ است‌، به‌ نام‌ خود سند می‌زنید! پس‌ دست‌ کم‌ این‌ را هم‌ اعلام‌ کنید که‌ از همان‌ مدرسه‌ و مدارس‌ دیگر، چند نفر در آزمون‌های شما شرکت‌ کردند و هیچ‌ نتیجه‌ی مطلوبی‌ نگرفته‌اند.
به‌ خوبی‌ می‌دانم‌ که‌ دلایل‌ متعدد ساختاری و اقتصادی، عوامل‌ مورد اشاره‌ی من‌ را شکل‌ داده‌اند و بنابراین‌، احتمال‌ تحقق‌ آن‌ اصلاحات‌ خوشبینانه‌ی ابتدای این‌ نوشته‌ را زیاد نمی‌دانم‌. حتی بعید می‌دانم‌ که‌ این‌ نوشته‌، توجه‌ زیادی‌ جلب‌ کند، امّا همان‌ طور که‌ در ابتدا نوشتم‌، نوشتن‌ این‌ متن‌، یک‌ فایده‌ی دیگر هم‌ دارد: از این‌ به‌ بعد، هر وقت‌ لازم‌ بود این‌ حرف‌ها را برای دانش‌آموزی یا پدر و مادر نگرانی‌ بزنم‌، به‌ آن‌ها می‌گویم‌: «نامه‌ای که‌ به‌ فلانی نوشته‌ام‌ را بخوانید!» شما کار خودتان‌ را بکنید، امّا من‌ از تکرار این‌ حرف‌ها خسته‌ شده‌ام‌! امیدوارم‌ شاد، سالم‌ و موفق‌ باشید.
محمدرضا امیر. بیست‌ و سوم‌ آذر ماه‌ نود و سه‌


نوشته شده در : شنبه 23 آبان 1394  توسط : شریفی زاده .    نظرات() .

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر